ساخت پروتز پا
پروتز پا یا پای مصنوعی وسیله‌ای است که جایگزین اندام از دست‌رفته می‌شود و به حرکت و راه رفتن کمک می‌کند. این وسیله برای افرادی طراحی شده که به دلیل آسیب، بیماری یا نقص عضو، توانایی راه رفتن را ندارند. هدف از ساخت پروتز پا، راه رفتن ایمن، افزایش استقلال و جبران عدم تقارن در بدن است. پروتزها به صورت سفارشی و بر اساس شرایط جسمی هر فرد ساخته می‌شوند. مسیر ساخت پای مصنوعی به‌طور خلاصه این است: ارزیابی، قالب‌گیری، سوکت موقت و پرو، ساخت نهایی، آموزش راه رفتن و پیگیری. برای مشاوره‌ی اولیه رایگان و بررسی شرایطتان با ما تماس بگیرید.
برای ساخت پروتز پا به کجا مراجعه کنم؟
برای ساخت پروتز پا باید یک مرکز تخصصی و معتبر را انتخاب کنید تا روند ساخت و تنظیم پروتز درست پیش برود. برای انتخاب مرکز مناسب ساخت پروتز پا، لازم است به موارد زیر توجه کنید:
- داشتن تیم متخصص و مجرب ارتوپدی فنی
- امکان ساخت سوکت دقیق و سفارشی
- ارائه خدمات تنظیم و اصلاح دوره‌ای پروتز
- آموزش راه رفتن و استفاده صحیح از پروتز
- پشتیبانی و تعمیر سریع در صورت نیاز
اگر می‌خواهید ارزیابی و درمان شما در جلسه اول به خوبی انجام شود، این موارد را به همراه داشته باشید:
- پرونده پزشکی و سوابق درمانی
- عکس رادیولوژی و تصاویر پزشکی
- کفش معمولی و راحت (تا ساخت پروتز پا متناسب با شرایط واقعی راه رفتن شما باشد)
- عصا یا واکر، اگر از آن‌ها استفاده می‌کنید
کلینیک بارمان در تهران (پاسداران) است و مراجعان تهران و شهرهای نزدیک مثل کرج و قم را می‌پذیرد. آدرس کامل در بخش رزرو مشاوره آمده است.
جلسه ارزیابی اولیه چگونه است؟
در جلسه ارزیابی اولیه، متخصص ارتوپدی فنی ابتدا شرایط عمومی و اندام باقی‌مانده را بررسی می‌کند و در صورت نیاز با پزشک معالج هماهنگ می‌شود. معاینه‌ی دقیق اندام باقی‌مانده مبنای طراحی سوکت است.
متخصص سطح فعالیت فعلی و مورد انتظار شما را می‌سنجد؛ از حرکت در داخل خانه تا راه رفتن در شهر و فعالیت ورزشی. این سطح فعالیت (که در منابع تخصصی به آن K-Level می‌گویند) مبنای انتخاب پنجه و مفصل پروتز است.
در ارزیابی اولیه، انتظارات و خواسته‌های خود از پروتز را با متخصص ارتوپدی فنی در میان بگذارید تا پروتز بیشترین تطابق را با نیازهایتان داشته باشد. در نهایت متخصص نوع مناسب پروتز را با توجه به شرایط جسمی و انتظارات شما پیشنهاد می‌دهد. برآورد هزینه و برنامه‌ی جلسات بعد از ارزیابی اعلام می‌شود تا شما با اطلاعات کامل مسیر درمان و استفاده از پروتز را ادامه دهید.
انواع پروتز پا بر اساس سطح قطع عضو چیست؟
پروتزهای پا بر اساس سطح قطع عضو (زیر زانو، بالای زانو و …) در انواع مختلفی ساخته می‌شوند. انتخاب نوع مناسب پروتز اهمیت زیادی دارد و بر راحتی و ایمنی راه رفتن اثر مستقیم دارد. علاوه بر زیر و بالای زانو، پروتز برای قطع از بخشی از پا، مچ و لگن هم ساخته می‌شود؛ معرفی کامل آن‌ها را در صفحه‌ی انواع پای مصنوعی ببینید. در ادامه به بررسی دو نوع رایج پروتز پا می‌پردازیم:
پروتز زیر زانو (Transtibial)
این پروتزها برای افرادی طراحی شده‌اند که از ناحیه زانو به پایین دچار قطع عضو هستند. مهم‌ترین مزیت پروتز زیر زانو کنترل بهتر و پایداری بیشتر در زمان راه رفتن است. همچنین در زمان استفاده از این پروتز انرژی کمتری مصرف می‌شود و معمولاً خستگی کمتری نسبت به پروتز بالای زانو ایجاد می‌کند.
پروتز بالای زانو (Transfemoral)
پروتزهای بالای زانو به دلیل داشتن مفصل و نیاز به کنترل دقیق‌تر، پیچیده‌تر هستند. علاوه بر این طراحی و ساخت آن‌ها به خاطر سیستم تعلیق و پیچیدگی‌های مکانیکی، زمان و دقت بیشتری می‌خواهد. در ادامه انواع مفصل زانو در این نوع پروتز را معرفی کرده‌ایم:
- مفصل مکانیکی ساده: این مفصل دامنه حرکتی محدودی دارد و فقط امکان خم شدن و قفل شدن زانو را فراهم می‌کند.
- مفصل هیدرولیک: مفصلی با سیستم کنترل جریان مایع که حرکت زانو را نرم و طبیعی کرده و به راه رفتن روان کمک می‌کند.
- مفصل هوشمند (میکروپروسسوری): با حسگر و ریزپردازنده، مقاومت زانو را در هر قدم تنظیم می‌کند؛ مناسب بودنش با ارزیابی سطح فعالیت مشخص می‌شود.
اجزای پروتز پا از چه بخش‌هایی تشکیل شده؟
ساخت پروتز پا با استفاده از اجزای مختلفی انجام می‌شود. هر کدام از این قطعات نقش مشخصی در راحتی، عملکرد و ایمنی پروتز دارند. در ادامه هر کدام از این اجزا را معرفی می‌کنیم:
سوکت (Socket)
سوکت یکی از اجزای کلیدی پروتز پا است و اندام باقی‌مانده را به پروتز متصل می‌کند. تناسب دقیق سوکت با شرایط پا، باعث می‌شود فشار وارد آمده به‌صورت یکنواخت توزیع شود. همچنین از ایجاد زخم یا آسیب‌های پوستی جلوگیری گردد.
لاینر و آستر (Liner)
لاینر به عنوان یک محافظ بین پوست و سوکت است. جنس لاینر بر راحتی، تعریق و سلامت پوست اثر دارد. لاینر و آستر پس از مدتی دچار ساییدگی یا تغییر فرم می‌شوند. در صورت مشاهده این علائم، باید برای تعویض آن‌ها اقدام کنید.
پایلون و آداپتورها (Pylon/Adapters)
پایلون و آداپتورها بخش‌های مهم پروتز پا هستند که تنظیم قد و اتصال اجزای مختلف پروتز را امکان‌پذیر می‌کنند. آداپتورها می‌توانند به صورت یک لوله ساده (پایلون) یا سیستم‌های پیشرفته مانند مکش و تنظیم دقیق ساخته شوند.
مفصل زانو (در بالای زانو) و انواع آن
مفصل یکی از قطعات اصلی در ساخت پروتز بالای زانو است و انواع آن (مکانیکی، هیدرولیک و هوشمند) را در بخش پروتز بالای زانو معرفی کردیم.
پنجه پروتزی (Foot) و مچ
پنجه پا و مچ بخش‌های پایانی پروتز هستند که امکان تعادل، حرکت طبیعی و جذب ضربه را فراهم می‌کنند. پنجه در انواع مختلف ساده، چندمحوره و کربنی ساخته می‌شود که متناسب با سطح فعالیت و نیازهای فردی انتخاب گردد.
مراحل ساخت پروتز پا (از روز اول تا تحویل)
نحوه ساخت پروتز پا را در ادامه توضیح داده‌ایم تا با مراحل آن آشنا شوید:
- ارزیابی و انتخاب طرح درمان: در مرحله اول متخصص سلامت عمومی و وضعیت اندام باقی‌مانده را بررسی می‌کند تا برنامه درمانی مناسب آن تعیین شود.
- قالب‌گیری یا اسکن و طراحی سوکت: از اندام باقی‌مانده قالب‌گیری یا اسکن انجام می‌شود و سوکت بر اساس آن طراحی می‌شود.
- ساخت سوکت موقت و تست: یک سوکت اولیه ساخته می‌شود تا راحتی و تناسب اولیه تست گردد. این سوکت آزمایشی (چک سوکت) معمولاً شفاف یا قابل اصلاح است تا نقاط فشار دیده و اصلاح شود.
- راه رفتن آزمایشی + اصلاحات: فرد با سوکت موقت راه می‌رود و متخصص تغییرات لازم برای بهبود کنترل، تعادل و راحتی را اعمال می‌نماید.
- انتخاب/مونتاژ قطعات نهایی: پس از تایید سوکت، سایر قطعات پروتز شامل مفصل زانو، پنجه و سیستم تعلیق انتخاب و مونتاژ می‌گردند.
- تحویل، آموزش استفاده، برنامه پیگیری: پروتز نهایی تحویل داده می‌شود، فرد آموزش استفاده صحیح و راه رفتن دریافت کرده و برنامه پایش و تنظیمات دوره‌ای مشخص می‌گردد.
پروتز موقت و پروتز دائم چه تفاوتی دارند؟
بعد از قطع عضو، حجم و شکل اندام باقی‌مانده تا مدتی تغییر می‌کند. پروتز موقت (مقدماتی) برای همین دوره ساخته می‌شود تا فرد راه رفتن را شروع کند و بدنش با پروتز تطبیق پیدا کند؛ سوکت آن با تغییر حجم اندام اصلاح یا تعویض می‌شود. پروتز دائم (قطعی) زمانی ساخته می‌شود که حجم اندام پایدار شده باشد و سوکت نهایی بتواند برای مدت طولانی‌تری مناسب بماند. زمان شروع ساخت و زمان رفتن به پروتز دائم را متخصص بر اساس ترمیم زخم و وضعیت اندام تعیین می‌کند؛ توضیح بیشتر را در مطلب بهترین زمان دریافت پروتز پا بخوانید.
هزینه ساخت پروتز پا چطور تعیین می‌شود؟
هزینه ساخت پروتز پا به عوامل مختلفی وابسته است و برای هر فرد، فرق می‌کند. از جمله عوامل تاثیرگذار در قیمت پای مصنوعی می‌توان به سطح قطع عضو، نوع پنجه و مفصل، برند و کشور سازنده‌ی قطعات، نوع سوکت و لاینر، و خدمات پس از تحویل اشاره کرد. قیمت قطعی بعد از ارزیابی و انتخاب قطعات مشخص می‌شود.
پوشش بیمه و ملاحظات مالی ساخت پروتز پا چیست؟
میزان پوشش بیمه بسته به بیمه‌نامه است؛ پیش از سفارش از بیمه‌گر استعلام کنید. برای استفاده از بیمه معمولاً گواهی پزشکی، گزارش جراحی یا قطع عضو و نسخه پروتز لازم است. اگر بیمه تمام هزینه را پوشش ندهد، می‌توان از خرید مرحله‌ای قطعات، انتخاب سطح تکنولوژی متناسب با بودجه، و اولویت‌بندی نیازها استفاده کرد.
برای پروتزهای خارجی امکان خرید اقساطی هم وجود دارد: پیش‌پرداخت ۴۰ تا ۶۰ درصد و بازپرداخت ۴ تا ۸ ماه؛ شرایط نهایی بعد از معاینه مشخص می‌شود. جزئیات را در صفحه‌ی شرایط خرید اقساطی ببینید.
توانبخشی بعد از تحویل پروتز چگونه است؟
ما به عنوان یک مرکز ساخت پروتز پا در تهران، به شما کمک می‌کنیم تا کنترل بهتری روی راه رفتن و استفاده از پروتز داشته باشید. اولین مرحله، عادت‌دهی است. در روزهای اول مدت استفاده کوتاه است و طبق برنامه‌ی متخصص به‌تدریج بیشتر می‌شود. علاوه بر این ما آموزش‌های لازم برای مراقبت پوست، کنترل زخم و فشار را به شما ارائه می‌دهیم.
آموزش راه رفتن با پای مصنوعی معمولاً به این ترتیب پیش می‌رود:
- ایستادن و انتقال وزن روی پروتز
- راه رفتن با وسیله‌ی کمکی (عصا یا واکر)
- راه رفتن مستقل روی سطح صاف
- راه رفتن روی شیب، پله و سطوح ناهموار
در صورت نیاز، این آموزش‌ها با فیزیوتراپیست هماهنگ می‌شود. پوست استامپ را هر روز بررسی کنید و قرمزی ماندگار یا زخم را به متخصص اطلاع دهید.
نگهداری، سرویس و زمان تعویض قطعات پروتز پا
نگهداری و سرویس پروتز پا برای حفظ عملکرد، ایمنی و راحتی بسیار مهم است. اگر درد، قرمزی پوست، لغزش پروتز یا کاهش کنترل حرکت داشتید، برای بررسی و تنظیم سوکت به متخصص مراجعه کنید.
همچنین در صورت مشاهده ساییدگی، ترک، کاهش انعطاف یا تغییر شکل در قطعاتی مانند لاینر، باید برای تعویض آن‌ها اقدام کنید. به طورکلی توصیه می‌کنیم طبق برنامه‌ی پیگیری که متخصص تعیین می‌کند، پروتز را به مرکز سازنده نشان دهید تا مشکلات احتمالی شناسایی و اصلاح شود. گارانتی و خدمات پس از فروش ارائه می‌شود و شرایط آن هنگام سفارش اعلام می‌شود.
رزرو مشاوره ساخت پروتز پا در کلینیک بارمان
شما می‌توانید برای ساخت پروتز پا زیر زانو یا انواع دیگر آن با کارشناسان کلینیک بارمان تماس بگیرید. ما پس از ارزیابی و بررسی شرایط شما، نوع مناسب پروتز را پیشنهاد می‌دهیم. همین حالا وقت مشاوره رزرو کنید تا مسیر ساخت پروتز متناسب با شرایط شما برنامه‌ریزی شود؛ مشاوره‌ی اولیه رایگان است.
آدرس: تهران، پاسداران، خیابان دولت، بین دیباجی و اختیاریه، ابتدای خیابان عین‌آبادی، پلاک ۴، طبقه ۳، واحد ۹. تلفن: ۰۹۱۲۴۹۸۲۳۴۷ و ۰۲۱-۲۲۵۸۷۹۷۷ (پاسخگویی در ساعات کاری).
سوالات متداول
۱- ساخت پروتز پا چقدر زمان می‌برد؟
به نوع پروتز و تعداد جلسات پرو و اصلاح بستگی دارد و بعد از ارزیابی اعلام می‌شود.
۲- آیا می‌توان بعداً قطعات را ارتقا داد؟
بله، بسیاری از قطعات پروتز قابلیت ارتقا را دارند.
۳- آیا پروتز درد دارد؟
در آغاز حرکت ممکن است احساس درد خفیف داشته باشید. درد ادامه‌دار، زخم یا قرمزی ماندگار را باید به متخصص گزارش کنید.
۴- اگر وزنم تغییر کند چه می‌شود؟
پس از تغییر وزن باید سوکت را مجدد تنظیم کنید.
۵- آیا با پروتز می‌توان رانندگی کرد؟
به سمت و سطح قطع عضو و در بعضی موارد به تجهیز خودرو بستگی دارد؛ پیش از رانندگی با متخصص مشورت کنید.
۶- هر چند وقت یک‌بار نیاز به تنظیم دارد؟
طبق برنامه‌ی پیگیری که متخصص تعیین می‌کند.
۷- عمر متوسط یک پروتز چقدر است؟
به سطح فعالیت، تغییر وزن و نوع قطعات بستگی دارد؛ لاینر و سوکت معمولاً زودتر از قطعات دیگر نیاز به تعویض دارند.
۸- آیا می‌توان با پروتز ورزش کرد؟
بله، با قطعات مناسب و بعد از ارزیابی متخصص.